آموزش نجوم دوره مقدماتی: تولد کائنات و کهکشان راه شیری

تاريخ ارسال : 6 عقرب 1388
ارسال شده توسط : مدیر وبسایت
تعداد بازديد : 2491

آموزش دوره مقدماتی نجوم
 
تهیه کننده: نسترن سهرابی
 
قسمت اول : تولد جهان و کهکشان راه شیری
 
دانشمندان چنین فرض کرده اند که جهان ما درحدود 13.7 میلیارد سال قبل بر اثر انفجاری عظیم بوجود آمده است
درلحظات اولیه این حادثه، گرمای حاصل از آن، میلیارد ها برابر دمای مرکز خورشید و تراکم ترلیون ها برابر هسته اتم بوده است. براثر این انفجار بزرگ، جریان بوجود آمده است و ذرات و سپس ستارگان و کهکشان ها بترتیب شکل گرفته اند.
نیروی اولیه “فضا-زمان”  آنها را از هم دور کرده است ، این انبساط هنوز هم ادامه دارد. تعداد کهکشان های قابل مطالعه در کیهان برابر یک میلیارد برآورد شده است . ولی بعضی ازمطالعات و محاسبات آماری تازه نشان میدهد که تعداد کهکشان ها به بیش از 2 صد میلیارد هم می رسد یکی از کهکشان ها به لحاظ زندگی موجودات زنده، حائز اهمیت بیشتری است. هرچند ممکن است درپاره ای از کرات دیگر موجوداتی باشند، ولی قطعاً تا کنون فقط کره ما مسکونی بوده است و حیات در آن جریان دارد. به عبارت دیگر، این کره در پهنه عظیم و بی انتهای جهان آفرینش چون “واحه ای” می ماند در دل کویری خالی از سکنه و حیات که ما انسان ها و سایر جانداران را بر گُرده ی خود جا داده و در فضای بیکران با سرعت فوق العاده زیاد به سویی می برد. کاری که می تواند میلیون ها سال دیگر نیز ادامه پیداکند. کهکشانی که مادر آن زندگی می کنیم “راه شیری” نام دارد. شکل آن مارپیچی و درازای آن 100 هزار سال نوری است. خورشید، یعنی ستاره ای که ما باید دور آن بچرخیم  به همراه سایر سیارات و متعلقات خانواده ی خورشید، درفاصله 30 هزار سال نوری از مرکز این کهکشان قرار دارد. تعداد ستارگانی که درشب و با چشم غیر مسلح می توان دید از 2 تا 3 هزار در یک نیمکره فراتر نرفته و بقیه نیز با چشم غیر مسلح دیده نمی شوند و همه متعلق به کهکشان راه شیری است. مجموعه ستارگان این کهکشان به صورت پهنه ای نورانی دیده می شود و به همین لحاظ آن را راه شیری خوانده اند.
قطر کهکشان راه شیری درمرکز آن برابر با 20 هزار سال نوری و قطر بازوی آن حدود 3 هزار سال نوری است. منظومه شمسی ما در داخل و به همراه بازوی کهکشان راه شیری، باسرعتی معادل 200 تا 300 کیلومتر درثانیه به دور مرکز این کهکشان درحال چرخش است.
باتوجه به رقم مذکور حدود 225 میلیون سال طول می کشد تا این مجموعه بسیار عظیم یکبار دور محور خود بچرخد. در این چرخش، کلیه ستارگان راه شیری که تعداد شان دست کم 100 میلیارد برآورد شده به همراه سایر اجزای آن شرکت دارند. این مدت زمان را یک سال کیهانی می نامند
مطالعات اخیر نشان می دهد که خورشید نیز تقریباً درجهت ستاره “نسر واقع ” از صورت فلکی چنگ رومی “شلیاق ” در حرکت استوای این حرکت با سرعت حدود 19.5 کیلومتر در ثانیه به نام حرکت استاندارد خورشید یا 4.14 واحد نجومی در سال گردش می کند. سرعت نسبی حرکت خورشید در ارتباط با نزدیک ترین همسایه که حرکت اساسی خورشید خوانده می شود اندکی کمتر از رقم مذکور و برابر 15.4 کیلومتر درثانیه است.
کلیات کهکشان ها
کهکشان عبارت از مجموعه ی عظیمی از ستارگان، گازها و غبارهاست که بسیاری از ستارگان کهکشان خود نیز مجموعه ی منظم دیگری را می سازند همانند منظومه ی شمسی. این ستارگان و غبارها و گازها به لحاظ وجود نیروی جاذبه متقابل، در کنار هم جمع شده اند. کهکشان ها عموماً 107 تا 1013 برابر خورشید جرم دارند و تعداد ستارگان آنها گاهی تا یک تریلیون نیز می رسد.
ازجمله کهکشان های عمده و معروف، کهکشان راه شیری است که تعداد ستارگان آن بیش از 100 میلیارد برآورد شده و خورشید ما نیز یکی از این 100 میلیارد ستاره کهکشان راه شیری است.
کهکشان آندرومدا یا m31
درفاصله ای حدود 9.2 میلیون سال نوری از کهکشان ما دور است که ممکن است در شرایط مناسب، بتوان آن را با چشم غیر مسلح مشاهده کرد.
درگروه محلی کهکشان ها، که راه شیری نیز از آن جمله است ، دست کم 25 کهکشان  است که دورترین آنها حدود 5 میلیون سال نوری فاصله دارد. کهکشان ها گاهی در حرکت و در فضای لایتناهی ازکنار هم می گذرند یا به درون هم وارد می شوند. در این صورت به نظر می رسد که یکی دیگری را می بلعد. به عنوان مثال می توان به برخورد کهکشان ویرلپول با همسایه ی کوچکش اشاره کرد که میلیون ها سال پیش اتفاق افتاد. نمونه دیگر، مربوط به کهکشان آنتن است که از عبور نزدیک به هم دو کهکشان مارپیچی به وجود آمده.
کهکشان قنطورس A
هنگامی پدید آمد که یک کهکشان بیضوی به درون کهکشانی مارپیچی فرو  رفت.
طبقه بندی کهکشان ها
درقدیمی ترین طبقه بندی کهکشان ها به سه دسته مارپیچی، بیضوی و نامنظم تقسیم شده اند. این طبقه بندی را ادوین هابل ستاره شناس معروف آمریکایی در رصدخانه ی مونت ویلسن، در سال ۱۹۲۵ میلادی بر اساس شکل کهکشان ها انجام داد. اما امروزه برای تقسیم بندی کامل به جز شکل کهکشان، به ساختمان، نورانیت، رنگ، نوع، تشعشات، تراکم  و غیره نیز توجه می شود.
کهکشان های بیضوی به گروه های E0-E2-E5-E7
کهکشان های مارپیچی بسته به SBa-SBb-SBc-SBd
کهکشان های مارپیچی به Sa-Sb-Sc-Sd  تقسیم می شوند.
تعداد ستاره درهریک از این گروه ها، به طور فاحشی متفاوت است. کهکشان های غیر منظم مانند ابرماژلانی، شامل تعداد زیادی ستاره جوان و سحابی است که در آنها ستاره های جدید پدید می آید. مارپیچی ها، مخلوطی از ستارگان جوان و پیرند. در بازوی جوانترها، ستارگان غول پیکر سفید، ستارگانی مانند خورشید ما، کوتوله های سفید درحال مرگ و نیز گاز و گرد و غبار موجود است و در مرکز آن بیشتر ستاره های غول پیکر قرمز پیر جای دارند. ضمناً تعدادی نمونه های ریز نیز وجود دارد که از ستاره های قرمز کم فروغ تشکیل شده است. کم نور ترین کهکشان ها، در گروه کهکشانهای محلی، کهکشان های بیضوی هستند، از جمله دو کهکشان قمر گونه در M31 یا آندرومدا که فقدان غبار و گاز در آن مؤید این نظر است که ستاره ی جدیدی در این سیستم ستاره ای پدید نمی آید.
نزدیک ترین کهکشان به زمین در فاصله ای بیش از 150 هزار سال نوری قرار دارد ، ولی متوسط فاصله کهکشان از یکدیگر حدود 2 میلیون سال نوری برآورد شده است. بنابر این اگر بتوان یکی از آنها را با چشم غیر مسلح دید آن کهکشان به صورت لکه بسیار ضعیف و کوچکی به نظر خواهد رسید.

یکی از اولین گزارش ها از دیدن کهکشان ها مربوط به منجم ایرانی عبدالرحمن  صوفی رازی است که در قرن دهم میلادی می زیسته و حاصل رصد او از کهکشان ها  درنقشه های اولیه به نام “ابر کوچک” ذکر شده است. در نیمکره جنوبی ابرهای ماژلانی بزرگ و کوچک به عنوان دو کهکشان قمر گونه برای کهکشان راه شیری، قابل رویت اند. چنین به نظر می رسد که در کیهان حداقل ۲۰۰ میلیارد کهکشان وجود داشته باشد


تقسیم بندی کهکشان ها ، ادوین هابل این تقسیم بندی به صورت” چنگال دوشاخه “یا “دیاپازون” ارائه شده است

فرم نظردهي :

لطفا نظرات خود را به زبان دري نوشته و ارسال کنيد، نوشته هايي که دري خوانده شود ولي با حروف انگليسي تايپ شده باشد حذف ميشود.

به سایت انجمن نجوم افغانستان خوش آمدید

رمز عبور را فراموش کرده ام
عبور دنباله دار بزرگ از کنار مریخ

حدود بیست سال قبل یک دنباله دار بزرگ بنام شومیکر لی وی 9 وقتی از کنار سیاره مشتری ...

ماهواره ی هند به مریخ رسید

هند پنج روز قبل توانست موفقانه ماهواره ی ماگلایان را در مدار مریخ قرار دهد. این ...

موجودات زنده در فضا

آژانس مطبوعتی روسیه خبر جنجالی را منتشر کرده که همه را شوکه کرده است. فضانوردان در ...

آماده برای شلیک به ماه

در هشتم آگوست ماه کامل در نزدیک ترین فاصله به زمین در این سال قرار داشت و عکاس ...

» آرشيف خبرها
کهکشان ها در فرس اعظم

برخورد کهکشان ها در فاصله صد ها میلیون دور از ما... این تصویر بسیار واضح و بزرگ ...

تلسکوپ هابل عکس رنگی نمی گیرد

اگر شما هم از دوست داران نجوم باشید حتما عکس های زیبایی که تلسکوپ هابل شکار کرده ...

هفت معمای حل نشده ی نجوم

زمانی تصور می شد که دانش فیزیک به مرزهای خود نزدیک شده و دیگر چیزی برای انکشاف نیست ...

صاعقه در دل آتشفشان

صاعقه به شکل های مختلف رخ می دهد بشمول گوی های آتشین قله سنت المو... صاعه، آذرخش یا ...

» آرشيف مقاله ها
فصل پائیز آغاز شد

اگر از دست روزهای گرم و طولانی تابستان خسته شده اید، پس خوشحال باشید که پائیز فرا ...

دلیل تابش خورشید

دمای بسیار بالا در داخل ستاره هایی مانند خورشید باعث تجزیه شدن اتم به ذرات خردتر ...

شرایط حیات دامنه وسیع دارد

وجود حیات در زیر سطح زمین به معنی این است که سیارات بیرونی نیز می توانند شرایط ...

عکس جدید مروارید آبی

یک پرتره تازه از خانه مشترک همه موجودات زنده...یکی از سفینه های هواشناسی اروپا که ...

» آرشيف آموزش